Powierzchnia oceanów i mórz wynosi 361 mln km 2. Stanowi to 71% powierzchni Ziemi. Trzy największe oceany są częściami tzw. Oceanu Światowego lub Wszechoceanu. Granice pomiędzy oceanami na półkuli południowej są granicami umownymi. Przeprowadzono je wzdłuż południków 68° W, 148° E, 20° E. Podział Wszechoceanu wygląda Brzeg Morza Północnego Brzeg Morza Bałtyckiego Brzeg Morza Żółtego Brzeg Morza Arabskiego Morze Labradorskie Morze Czarne. Ogólna powierzchnia mórz na Ziemi wynosi ok. 40 mln km² (co stanowi ok. 11% powierzchni oceanu światowego), liczba mórz na świecie wynosi 71 (nie licząc Morza Kaspijskiego i Morza Martwego, które są jeziorami słonymi) [potrzebny przypis]. Podział terytorialny i administracyjny Gruzji. Sakartwelo – tak brzmi gruzińska nazwa tego państwa. Geograficznie Gruzja należy do Azji. Od północy graniczy z Federacją Rosyjską, od wschodu z Azerbejdżanem, od południa z Armenią i Turcją. Zachodnią granicę państwa stanowi około 320 km wybrzeże Morza Czarnego. nie węglowodorów spod dna mórz i oceanów rozciąga się na coraz większą liczbę krajów i przekracza obecnie 38,7% wydobycia światowego. Istniejące rezerwy na obszarach mor-skich szacuje się przy tym na 159 miliardów m3 ropy naftowej i 187,1 bilionów m3 gazu ziemnego. Ogólna powierzchnia mórz na Ziemi wynosi ok. 40 mln km² (co stanowi ok. 11% powierzchni oceanu światowego), liczba mórz na świecie wynosi 71 (nie licząc Morza Kaspijskiego i Morza Martwego, które są jeziorami słonymi). Mamy 4 rodzaje oceanów: Spokojny, indyjski, Arktyczny,Atlantycki. Poniższa ilustracja przedstawia podział terytorialny mórz i oceanów. Rozpoznaj wyodrębnione części akwenu i zapisz litery, którymi je oznaczono, obok odpowiednich nazw. (0–2 p.) Morskie wody wewnętrzne – .. Wody terytorialne – .. Wyłączna strefa ekonomiczna – .. . szkoła ponadpodstawowa geografia klasa 1 Autor: Katarzyna Kaczmarek Temat: Dynamika mórz i oceanów Czego dowiesz się na dzisiejszej lekcji? 1) Dowiesz się na czym polega upwelling i downwelling 2) Poznasz mechanizm ENSO i i jaki jest jego wpływ na środowisko 3) Poznasz przyczyny i skutki zanieczyszczeń wód morskich Na pewno wiesz, że morza i oceany są w nieustannym ruchu. Wyróżniamy ruchy pionowe (pływy, upwelling i downwelling) oraz poziome (prądy morskie oraz falowanie). Zajmiemy się pokrótce każdym z nich. PIONOWE RUCHY WODY 1) Pływy to cykliczne wznoszenie i opadanie poziomu morza wywołane siłą odśrodkową wynikającą z obrotu naszej planety. Bardzo znanym przykładem są te występujące w Zatoce Fundy. Zapraszam do obejrzenia: 2) Kolejnym rodzajem ruchu jest upwelling. Upwelling przybrzeżny polega na wynoszeniu na powierzchnię morza zimnych wód występuje w strefie przybrzeżnej powstaje dzięki wiatrom wiejącym wzdłuż brzegu, które powodują, zgodnie z teorią Ekmana*, odpływanie od brzegu wody powierzchniowej i zastępowanie jej wodami z niższych warstw. ** wiatr powinien przesunąć wodę wzdłuż wybrzeża, jednak czyni to pod kątem 90° w odniesieniu do brzegu, ze względu na odchylenie ruchu wody przez siłę Coriolisa. Jeśli chcesz zobaczyć jak wygląda kliknij tutaj: upwelling przybrzeżny Upwelling równikowy polega na rozsuwaniu powierzchniowej warstwy wody i umożliwia napływanie wody z głębin na powierzchnię morza zimnych wód występuje w strefie równikowej wywołuje go Prąd Północnorównikowy i Południoworównikowy Jeśli chcesz zobaczyć jak wygląda kliknij tutaj: upwelling równikowy Downwelling – występuje wtedy, gdy prądy morskie przenoszą ciepłe wody powierzchniowe z niższych szerokości geograficznych do wyższych Wraz ze wzrostem szerokości geograficznej wody stopniowo się ochładzają i zwiększają swoją gęstość Następnie w szerokości 50oN i 50oS pogrążają się na głębokość kilku tysięcy metrów Tutaj możesz zobaczyć jak to wygląda: downwelling A teraz sprawdź swoją wiedzę:Uzupełnij tekst POZIOME RUCHY WODY 1) Prądy morskie – ruchy wody morskiej wywołane przez stałe wiatry w dolnych partiach troposfery, różnicami gęstości wód oceanicznych oraz zróżnicowaniem poziomu wód oceanicznych Głębokość 200 m Kierunek spowodowany działaniem siły Coriolisa Tworzą zamknięte kręgi cyrkulacyjne Podział: Prady zimne Prądy ciepłe Wody cieplejsze od wód, które je otaczają Płyną najczęściej od równika ku biegunom Niosą wody chłodniejsze od wód je otaczających Płyną od wyższych szerokości geograficznych ku niższym Źródło Czy znasz prądy morskie? Spróbuj podzielić je na ciepłe i zimne! Podział Prądów Morskich W jaki sposób wpływają prądy morskie na gospodarkę? Zastanów się, możesz wypisać na kartce, a potem poczytaj: 2) ENSO (Oscylacja Południowa EL NINO) posiada dwie fazy – zimną i ciepłą – różnią się one temperaturą wód powierzchniowych i ciśnieniem. LA NINA – dziewczynka – faza zimna U wybrzeży wschodniej Australii i Indonezji tworzy się ośrodek niskiego ciśnienia, natomiast nad zachodnim wybrzeżem Ameryki tworzy się wyż. Zgodnie z cyrkulacją pasatową u wybrzeży Australii pojawia się zjawisko upwellingu. EL NINO – chłopiec – ciepła faza W okresie co 2 – 7 lat pojawia się odwrócenie cyrkulacji wód oceanicznych – u wybrzeży Australii tworzy się wyż, natomiast w części oceanu otaczającego Amerykę. Skutkiem tego jest odwrócenie cyrkulacji pasatowej oraz zanik lub osłabienie zjawiska upwellingu. Wpływ na środowisko i gospodarkę: – anomalie pogodowe wywołane przez ENSO: ulewne deszcze w Ameryce Południowej, susze występujące jednocześnie na przykład w Australii, Indonezji i na Filipinach oraz będące ich skutkiem pożary lasów, silniejsze niż zazwyczaj zimowe burze i wiatry w Kalifornii susze w Indiach w okresie, w którym powinny trwać deszcze monsunowe huragany we wschodniej części Pacyfiku – duże zmniejszenie połowów ryb na wschodnim Pacyfiku – obniżenie plonów w południowo – wschodniej części Azji, Australii, Ameryce Północnej oraz Afryce. 3) Falowanie to ruch wody morskiej wywoływany przez wiatr. Odbywa się po torach kołowych Przy brzegu tworzą się fale przyboju Jeśli chcesz poobserwować wizualizację ruchów morskich zapraszam Cię na stronę: wizualizacja Po kliknięcie w menu earth może dowolnie zmieniać parametry (instrukcję znajdziesz w flipbooku NE – Podsumowanie: Sprawdź co zapamiętałeś: PODSUMOWANIE

podział terytorialny mórz i oceanów